Zoals vermeld of zoals vermeldt: de dt-kwestie die elke tekst kan maken of breken

Zoals vermeld of zoals vermeldt: de dt-kwestie die elke tekst kan maken of breken

Kort antwoord: het is zoals vermeld, zonder t, in vrijwel elke zin waarin je terugverwijst naar eerder genoemde informatie. Vermeldt met dt is uitsluitend juist als persoonsvorm met een onderwerp: "zoals de tekst vermeldt". Het verschil zit in de grammaticale rol, niet in de klank.

Een fout met een lange geschiedenis

De d/dt-verwarring is zo oud als de Nederlandse spellingregels zelf, en "zoals vermeld(t)" is er een van de hardnekkigste voorbeelden van. In songteksten, liner notes en persberichten uit de muziekwereld duikt de fout net zo vaak op als in kantoorpost. Wie teksten schrijft die gelezen worden, van biografie tot aankondiging, heeft baat bij de regel; het Taalloket van Onze Taal behandelt hem dan ook onvermoeibaar.

De grammatica, zonder jargonregen

Vermelden heeft als stam vermeld, eindigend op d. In de tegenwoordige tijd krijgt de hij/zij/u-vorm er een t bij: vermeldt. Het voltooid deelwoord blijft echter gelijk aan de stam: vermeld, net als bij melden (gemeld) en antwoorden (geantwoord). In de vaste verbinding "zoals vermeld" is sprake van zo'n voltooid deelwoord, omdat de volledige gedachte "zoals eerder vermeld is" luidt. Geen persoonsvorm, dus geen dt. De officiële vervoegingen staan in de Woordenlijst Nederlandse Taal.

Het ritme van de zin bepaalt

Denk aan een maat muziek: na zoals kan direct het deelwoord vallen, of er kan eerst een onderwerp klinken. "Zoals vermeld begint het concert om acht uur": deelwoord, zonder t. "Zoals de flyer vermeldt, begint het concert om acht uur": onderwerp plus persoonsvorm, met dt. Dezelfde melodie, ander arrangement. Wie het patroon eenmaal hoort, herkent het in elke zin. Meer uitleg over zinsontleding geeft de Taalunie.

Voorbeelden om in te lijsten

Correct: "Zoals vermeld in de aankondiging is de zaal om zeven uur open." "De setlist is, zoals eerder vermeld, aangepast." "Zoals het programmaboekje vermeldt, speelt het orkest werk van Sweelinck." Fout: "Zoals vermeldt in de nieuwsbrief" (geen onderwerp, dus geen dt) en "zoals de site vermeld" (wel onderwerp, dus dt vereist). Vier van zulke voorbeelden onthouden werkt beter dan tien regels stampen.

De onfeilbare controle

Vervang vermeld(t) door gezegd of zegt. Hoor je "zoals gezegd", dan schrijf je vermeld. Hoor je "zoals de flyer zegt", dan schrijf je vermeldt. Deze vervangingstest bestaat omdat zeggen een onregelmatig werkwoord is waarbij deelwoord en persoonsvorm verschillend klinken; het leent zijn hoorbaarheid als het ware uit aan vermelden. Naslag bij Van Dale.

Waarom schrijvers dit serieus nemen

Een tekst is als een uitvoering: één valse noot en het publiek hoort alleen nog die noot. In een perstekst of programmatoelichting ondermijnt een dt-fout het vakmanschap dat de rest van de tekst uitstraalt. Foutloos schrijven is gratis kwaliteitswinst, zeker bij een frase die zo vaak terugkeert als deze.

Tot slot

Zoals vermeld wint bijna altijd; vermeldt verschijnt alleen na een onderwerp. Met de zeggen-test als stemvork sla je nooit meer de verkeerde toon aan. Wie dieper de theorie in wil, vindt het volledige overzicht op Wikipedia over de Nederlandse werkwoordspelling.